21-01-08

Dag Stijn, probeer eens een Avatar...

Stijn Meuleman doceert al jaren psychologie bij ons op Ipsoc, het sociaal agogische departement van Katho. Afgelopen donderdag stonden we samen op de Sidbeurs in de Leuvense Brabanthal.  We deden ons best om studenten te enthousiasmeren voor een opleiding in Kortrijk, maar eerlijk gezegd, de interesse was niet bijzonder.  Stijn was populair, dat moet gezegd, ikzelf draaide vrijwel de hele dag met mijn vingers.  Eén enthousiaste abituriënt had het op mij gemunt: een Engelssprekende jongen. Gelukkig was Stijn in de nabijheid om zijn beste Engels boven halen en mij uit de puree te helpen. Nu, dit is een lange aanloop. Stijn is psycholoog en bekijkt het E-gebeuren vanuit een eigen, vaktechnische en originele hoek. Vooral de vraag ‘waarom zou een student  geïnteresseerd zijn in een leeromgeving als Second Life (of vergelijkbare toepassingen)’ bleef hangen.  ‘Wat is de meerwaarde van dergelijke omgeving?’ vroeg hij. Mijn standaardantwoord vertelt over het ontmoeten, het samen zitten in een aula en het samen les volgen… dingen die je anders vrij solitair beleeft. Wat ik vrij evident vond, was voor Stijn volkomen vreemd. Zo stelde hij terecht dat een discussieforum of een chatbox die functie eveneens hebben. Stijn zelf verzekerde me dat hij daar genoeg aan heeft bij het zoeken naar extra informatie. Hij vindt wat hij zoekt. Tja, ik eigenlijk ook… Maar intuïtief voel ik dat er iets niet klopt aan zijn redenering.  Op basis van rationele argumenten kan ik geen weerwerk bieden, maar de vraag blijft hangen.  Ik dacht er over na, niet wetende dat het antwoord in mijn schooltas stak. Ann Serlet, onze bibliothecaresse, gaf me bij de jaarwissel het tijdschrift www.informatie.nl mee.  Ik vond de tijd niet om het te lezen, tot ik die namiddag terugkeerde uit Leuven.  De decemberversie van 2007 is exclusief gewijd aan gamen. Twee uur treinen, in die tijd kan je een pak lezen en het antwoord op Stijns vraag verschijn vrij letterlijk voor me in een artikel van Sander Duivestein. In ‘Reëel virtueel, de opkomst van de Metaverse’ legt hij uit dat informatie verzamelen én sociale interactie dé twee redenen zijn waarom we internetten. Google ontpopte zich als dominante infoverzamelaar en het Web 2.0 als de wereld voor sociale interactie.  Toch is het moeilijk om in die 2D ruimte, waarin tekst de hoofdrol speelt, ervaringen op te doen zoals in een face-to-face situatie.  Met andere woorden, het gaat niet alleen om de proza op iemands lippen. De gelaatsuitdrukking, het non-verbale en de omgeving brengen betekenis in het gesprek. Onderzoek beweert dat lichaamstaal 65% van de info overdraagt, woorden slechts 35%. 

Wel Stijn, dat vind ik nu eens mooi gezegd.  Omgevingen zoals SL (er bestaan een resem varianten) ondersteunen dit.  Waar de chat en de discussiegroep zich oriënteren op tekst, voegen de 3D ruimtes iets toe, iets wat we niet kenden. Het artikel gaat verder met een reeks interessante vragen over het samenvoegen van de virtualiteit en realiteit tot een zekere Metaverse (het toekomstige internet, verbonden met het gewone leven).  De vragen zijn best interessant om vooruit te blikken… Wat gebeurt er als de reële en de virtuele wereld in elkaar schuiven? Als Google Earth zich koppelt aan andere informatiebronnen.  Als avatars beslissingen nemen voor hun alter ego?  Als een camera je real-time leven uitzendt? Als games de voorbode zijn van de sociale interactie in de toekomst? Als er geen onderscheid meer is tussen online en offline?

Uiteraard zijn dit vanuit de psychologie bijzondere vragen, waar ongetwijfeld onderzoek over bezig is.  Wat denk je Stijn, heb ik je overtuigd of zijn er tegenargumenten?

Wordt vervolgd.

23:09 Gepost door Benedict Wydooghe in s_Second Life | Permalink | Commentaren (3) |  Facebook |

Commentaren

Waar Benedict het heeft over het sociale karakter van Second Life door middel van gelaatsuitdrukkingen en lichaamstaal, kan ik hem noch gelijk, noch ongelijk geven. Ik heb immers niet voldoende (om maar niet te zeggen: "geen") ervaring met SL. Mijn reactie in Leuven, waarin ik stelde dat chatrooms en forums toch hetzelfde doel dienen, kwam dan ook voort uit naïviteit op dit terrein. Ik heb nog nooit rondgewandeld in Second Life (en dat is uiteraard niet goed te praten) en weet dus ook niet hoe ik me die sociale interacties moet voorstellen.
Anderzijds kan ik me niet inbeelden dat die sociale interacties te vergelijken zijn met de gewone sociale reacties in F.L. (First Life), vooral omdat in Second Life die non-verbale gedragingen expliciet en bewust zullen moeten gecreëerd worden, bijvoorbeeld door aan te geven dat jouw 'ventje' ('poppetje', 'personage', of hoe heet dat?) op een bepaald moment moet lachen, of moet fronsen, of moet blozen, ... (verbeter me indien dit niet klopt). Deze zaken heb je in het echte leven echter niet onder controle: die overkomen je en zijn het gevolg van emotionele en fysiologische reacties waarop je geen vat hebt.
Daarenboven denk ik dat die sociale reacties in S.L. toch veel beperkter zijn dan in Real Life: je hoort geen stem, dus ook geen stembuigingen, accenten, stemverheffingen, onzekere klanken, etc. Je hebt een afstand die gecreëerd wordt door de omgeving, die je in het echte leven (telefoon even buiten beschouwing gelaten) wel hebt. Vergelijk dit met het voorsteken (voorkruipen): aan de kassa in de supermarkt ga je in de rij niet voorsteken, omdat je onmiddellijk geconfronteerd wordt met de benadeelden, die jou daarop zouden kunnen aanspreken. Je ziet dan ook zelden voorstekers aan de kassa in de supermarkt. In het verkeer daarentegen, waar de fysieke afstand tussen de socii heel wat groter is, zie je voortdurend chauffeurs die in een rij wachtenden (aan verkeerslichten, in de file, etc.) elkaar voorsteken via voorsorteerstroken of via de pechstrook. Hier ontstaat dus een heel ander gedrag, omdat de andere chauffeurs de voorsteker niet rechstreeks kunnen aanspreken. Andere chauffeurs kunnen hoogstens claxonneren of onbetamelijke gebaren maken; gevloek en beledigingen bereiken de voorsteker niet. (Maak ook en passant de vergelijking met de piloot van een bommenwerper die veel minder moeite heeft met het maken van dodelijke slachtoffers dan een soldaat op het slagveld, die oog in oog staat met zijn tegenstanders).
De Second Life-ervaringen zijn volgens mij vergelijkbaar: reacties zullen heel anders en mogelijk zelfs niet vergelijkbaar zijn met wat in het echte leven gebeurt.
Wil dit zeggen dat deze andere reacties niet interessant zijn? Nee, uiteraard niet. Het is een nieuwe vorm van communiceren, die mogelijk een heel ander licht werpt op wat we momenteel (denken te) weten op terreinen als sociale psychologie, persoonlijkheidspsychologie, etc.

Daarnaast nog dit: ik ben meer geneigd om me op forums op internet te begeven, omdat die forums (fora?) vaak over een zeer specifiek terrein gaan. Wanneer ik bijvoorbeeld informatie wil over een bepaald computerprobleem thuis, Google ik naar een webforum waarin ik mijn vraag aan de andere gebruikers stel of waarin ik zelf op zoek ga naar gebruikers die hetzelfde probleem gesignaleerd hebben en reeds van antwoord werden gediend. Ik weet niet of Second Life-achtige omgevingen dezelfde specifieke terreinen bevat. Voor zover ik me iets bij Second Life kan voorstellen, kan je enkel een willekeurig persoon, die je daar ziet rondwandelen maar van haar noch pluim kent, jouw computerprobleem voorstellen en hopen dat ie meer van computers kent dan jij. Of vergis ik mij?

In elk geval: de conclusie op dit moment is dat ik dringend eens een profiel voor mezelf moet aanmaken om te zien of die S.L.-heisa het allemaal wel waard is.

Misschien zie ik je daar wel.

Stijn Meuleman
Docent
KATHO-IPSOC

Gepost door: Stijn Meuleman | 22-01-08

vergeet SL! beste Stijn,

vergeet SL en bovenal Benedict's gedweep ermee... Het is een wereld die langzaam aan 't ontvolken is, of juister, volloopt met zielloze corpses, 'lege' avatars,... het is niet meer dan een virtuele spookstad... (in FL vergelijkbaar met pakweg... Lichtervelde);

Heb je al een HD-tv? Wel, koop uzelf een PS3, wacht nog even op de release van GTAIV, en laat u wegblazen door de 'pulp fiction' onder de games... check de trailers (trailer 2 is mijn favoriet) op de site van rockstar: http://www.rockstargames.com/IV/

Gepost door: stefaan | 22-01-08

Stefaan, ik hoop dat Rockstar je vergoedt voor deze mooie reclame...

Gepost door: philip | 28-01-08

De commentaren zijn gesloten.