12-03-09

Zestien doden bij schietpartij op Duitse school

Al een tijd geleden nam ik me voor om niet meer op het gewelddebat in te gaan. De discussie is gepasseerd, er is geen verband tussen geweld in games en echt geweld. Wat de media ook beweren moge. Deze morgen op de mail...

"Meneer Wydooghe, naar aanleiding van de schietpartij in Duitsland willen wij graag morgen in de karnt een opiniestukje plaatsen over games en geweld. Ik had hierover net contact met je collega Stefaan Pleysier, maar hij heeft absoluut geen tijd om vandaag te schrijven. Kan u stukje maken (van 4000 à 5000 tekens)? Laat u snel iets weten? Dank en groet."

De verleiding is groot nu. Een collega uit de nood helpen? En iets publiceren in een krant met een naam? Tussen mijn lessen in begin ik te tikken. De deadline is 19 uur. Dat moet ik halen. Zo, hier komt het resultaat. Keurig doorgestuurd en op tijd...

Op momenten zoals deze linken wetenschappers en journalisten graag reëel en virtueel geweld. Daarbij duiden ze niet gewoon het verband. Ze suggereren causaliteit. Het thema actualiseert zich helaas regelmatig en steeds duikt die ene vraag op. Leidt virtueel geweld tot imitatie? Velen vinden gamegeweld onverantwoord en hekelen de vervagende de grens tussen fictie en werkelijkheid. Onderzoek naar geweld in de populaire cultuur laat zich ruwweg in drie delen: zij die verwachten dat geweld een negatieve invloed heeft op jongeren, zij die beloven dat fictief geweld reëel geweld reduceert en tenslotte zij die geen verband zien. Conclusie? Media-effecten van geweld zijn (voor zover ze er zijn) noch eenduidig, noch uitgesproken. Naast elke studie die de negatieve invloed aantoont, ligt er één die het tegenovergestelde beweert.

Nu, tijdens het afgelopen decennium overspoelde een golf geweldgames de beeldbuizen op de kinder- en jeugdkamers. De fascinatie en verheerlijking van geweld doet de geciviliseerde mens wenkbrauwen fronsen. De vraag ‘hoe het komt dat agressie de laatste jaren een prominente rol speelt’ is echter een slechte vraag. Ze reduceert het historisch bewustzijn tot het laatste decennium en laat geen vergelijkingen met een verder verleden toe. Niet de diagnose van de hedendaagse samenleving is verhelderend maar de détour naar vergelijkbare momenten leidt naar conclusies. Of geweld toeneemt is niet eenduidig te beantwoorden. Behalve dat het fenomeen veel aandacht krijgt, is er niets dat er op een toename van individuele agressie wijst. Wel ontwaren we individuen die sterk op zichzelf teruggeworpen worden. De overdreven nadruk op dit killergamedebat camoufleert waar het werkelijk om gaat en vermijdt een fundamentele discussie waarvan de conclusies erg pijnlijk kunnen zijn. Het voorval confronteert ons met onze kwetsbaarheid, het toont dat onze maatschappij niet altijd zo geciviliseerd is als we willen, dat we onze kinderen niet altijd meegeven wat het beste voor hen is, het illustreert de machteloosheid van de opvoeder, het gezin, de school, ja het confronteert ons met het feit dat onze hoogtechnologische maatschappij een duistere kant heeft. Diverse ideeënhistorici vergelijken dit tijdgewricht met de belle époque. Net zoals het einde van de negentiende eeuw is dit een opwindende en beloftevolle tijd, die tegelijk bedreigend en onrustig is. Het is als dansen op de vulkaan: het ondergraven van zekerheden opent perspectieven, maar veroorzaakt een verwarrende en bedwelmende complexiteit. De ambivalentie van het leven in deze tijden van ‘riskante vrijheid’ resulteert in het paradoxaal verlangen naar een vitale vrijheid onder veilige condities. Het lijkt in sterke mate op het fin de siècle, een decadente vlucht uit de wereld, teleurgesteld door het mislukken van de grote verhalen. Het enige dat de decadenten restte was de zwarte esthetica, de schoonheid van de dood in een perfect onderhouden tuin van Narcissus. Net zoals de kunst een eeuw geleden, drukken games de versnelde polsslag van het postmoderne leven uit en benutten ze net als toen al dan niet kritiekloos de verworvenheden van de technologie. In die context dienen we de vraag te stellen of games zoals Counterstrike, Carmageddon of Grand Theft Auto wel zo fundamenteel nieuw zijn als ze pretenderen. Het geweld om het geweld, het loskoppelen van het geweld met een oorzaak en een gevolg vindt zijn wortels in dat satanische fin de siècle, met het beeld van de gespleten persoonlijkheid Dr. Jekyll & Mr. Hyde en de oorlogszuchtige Fillipo Marinetti op kop.

Het is duidelijk dat het zinloos is om de blootstelling aan agressieve videospelen te vermijden. Of verbeeld geweld echt geweld oproept en het eerste causaal het tweede bepaalt, is een verkeerd, oninteressant en naïef uitgangspunt. In een wereld waarin geweld überhaupt kwantitatief en intensief aanwezig is, is het raadzaam het (te leren) kennen, veelmeer dan het op afstand te houden. Counterstrike is op dit moment de buitenkant van een diepe maatschappelijke angst. Die angst is tot voorwerp van reflectie te maken kan helpen. De dialoog in het gezin en in de maatschappij is geschikt om clichés te doorprikken, om wat je ziet in perspectief te plaatsen, te decoderen, te ontmijnen en dus een middel om op te voeden en tot een gezonde burgerzin te komen, in plaats van je eigen gezinswoning om te bouwen tot een legaal wapenarsenaal.

---

Antwoord van De Standaard? "Ik vrees dat we uw tekst niet kunnen publiceren. Hij is te onsamenhangend en soms gewoon opbegrijpelijk. Misschien hebben we u te snel laten schrijven. Onze excuses."

Zo, incident gesloten.

En, wat hebben we geleerd? Misschien eens proberen bij DM als reactie op de gruwelijk correcte commentaar van Yves De Smet die zich afvraag hoe je dit oplost. Samengevat stelt hij: 1 het is ondoenbaar en onwenselijk om iedere school te laten bewaken door veiligheidsmensen. Evenmin kun je een proactief sociaal netwerk bouwen dat ontdekt bij wie dit gevaar bestaat. En evenmin gaan we morgen een samenleving maken met een empathie die probleemgevallen detecteert. "Eigenlijk is de gruwelijke vaststelling dat we er - zeker op korte termijn - vrijwel niets aan kunnen doen. En dat we het dus opnieuw zullen meemaken."

Eén dag later: het artikel staat integraal op pagina 21 van De Morgen (zaterdag 14 maart 2009). Nog een dag later neemt De Zondag fragmenten over en kondigt hierbij de studiedag Van digitale flirt tot cyberstalking aan. Waren wij dan werkelijk zo onbegrijpbaar?

Verder lezen: www.telegraaf.nl/buitenland/3448080/__Schietpartij_op_Dui....

 

21:41 Gepost door Benedict Wydooghe in b_Bezorgde ouders | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

Commentaren

je implementeert méér ideeën in 4000 karakters dan dat men vaak in een gans artikel terugvindt, en als specialist ter zake heb je idd een erg gespecialiseerd stuk geschreven. Maar bovenal opper je enkele "unsettling thoughts"... het is geruststellender voor de goegemeente om deze rampen te wijten aan het exces van geweld in de nieuwe media dan het lezen van zinssnedes als "het enige dat de decadenten restte was de zwarte esthetica, de schoonheid van de dood in een perfect onderhouden tuin van Narcissus".

Gepost door: philip | 13-03-09

je kunt 'm nog altijd als lezersbrief insturen naar diverse kranten & tijdschriften

Gepost door: rita | 13-03-09

Post een commentaar