19-02-07

"Spel is ouder dan cultuur."

De spelgemeenschap heeft een algemene neiging blijvend te worden, ook als het spel is afgelopen.  Niet iedere knikkerspel of iedere partij bridge leidt tot clubvorming.  Evenwel het gevoel, samen in uitzonderling te verkeren, samen een gewichtig ding te delen, samen  zich van de anderen af te scheiden en zich aan de algemene normen te onttrekken, strekt zijn betovering verder uit dan de duur van het enkele spel.  De club hoort bij het spel als de hoed bij het hoofd.”

Johan Huizinga 

 

Voor me ligt een turf met een harde kaft ‘Rules of Play, Game Design Fundamentals.

homoludensDeze prestigieuze uitgave van het Massachusetts Institute of Technology (2004) is geschreven door de gamedesigners Katie Salen en Eric Zimmerman.  Ondanks wat de titel en het beroep van de auteurs doet vermoeden, beperkt het naslagwerk zich niet tot design.  Antropologische, historische, educatieve, psychologische of militaire spelinvalshoeken zijn de auteurs niet vreemd.  Dat blijkt even duidelijk uit de bibliografie waar het oudste werk uit 1938 dateert.  Ja, dat lees je goed, 1938.  Uiteraard hebben we het over ‘Homo Ludens’ van Johan Huizinga (1872 - 1945) met als ondertitel ‘Proeve eener bepaling van het spel-elelment der cultuur. In de index van Rules of Play verwijst het lemma Huizinga twaalf keer!  Daarmee is Huizinga het tweede omvangrijkste lemma van het boek.  Spelonderzoeker Brian Sutton-Smith staat op één en op drie staat Henry Jenkins.  Die onderzoekt hoe mensen nieuwe media integreren.  Hoeft het ons te verwonderen dat hij uitermate lovend is over het boek?  Als we Jenkins geloven... is het een "monumental contribution to the development of game theory, criticism, and design. It will instantly become a standard textbook in the field on the basis of its rigor and scope--yet it is written in such an engaging style that many will read it for pleasure. Salen and Zimmerman do for games what Sergei Eisenstein did for cinema--offer an expert practitioner's perspective on central aspects of the aesthetics and cultural importance of an emerging medium."
Het aantal lemmata in Rules of Play toont dat de ideeën van Johan Huizinga akelig actueel zijn.  Spelen definieert hij als “een vrije handeling, die als ‘niet gemeend’ en buiten het gewone leven staande bewust is, die niettemin de speler geheel in beslag kan nemen, waaraan geen direct materiaal belang verbonden is, of nut verworven wordt, die zich binnen een opzettelijk bepaalde tijd en ruimte voltrekt, die naar bepaalde regels ordelijk verloopt, en gemeenschapsverbanden in het leven roept, die zich gaarne met geheim omringen of door vermomming als anders dan de gewone wereld accentueren.”  Thesisstudenten nemen tot op heden deze definitie over, ze passen Huizinga’s concepten toe op games, massa-amusement, festivals en digitale interactiviteit.  Kortom, als het over spelen gaat, kan niemand rond Huizinga.  Hij opent ziijn boek met een zin die me altijd bijbleef.  Spel is ouder dan cultuur, want het begrip cultuur, hoe onvoldoende omschreven het ook mag zijn, veronderstelt in ieder geval menselijke samenleving, en de dieren hebben niet op de mens gewacht, om het te leren spelen.”  Als dat geen afsluiter is! 

 

-------------------------

SALEN K. & ZIMMERMAN E.  Rules of Play. Game Design Fundamentals, MIT, Massachusetts, 2004.  Ik zoek nog een betaalbare eerste druk van de Homo Ludens.  Mijn uitgave dateert uit 1974.  HUIZINGA J.  Homo Ludens.  Proeve eener bepaling van het spel-element der cultuur.  H.D. Tjeenk Willink, Groningen, 1974.